عين القضاة ( عبد الله بن محمد الميانجي الهمذاني )

مقدمهء مصحح 4

تمهيدات ( فارسى )

تمام تصانيف دوران جوانى او كه ذكر شد ، باستثناء رسالهء كوچك جمالى ، به عربى نوشته شده است ؛ ولى متأسفانه از اين تأليفات جز چند جمله و چند بيت شعر كه در رسالهء شكوى الغريب ديده مىشود چيزى در دست نيست . - دستهء دوم مصنفاتى است كه از عين القضاة باقيمانده و تمام آنها پس از 24 سالگى او تأليف شده : 1 - كتاب زبدة الحقائق : كتابى است فلسفى كه راجع به حقيقت ذات خدا و صفات او و حقيقت نبوت و روز رستاخيز و احوال روح پيش از حلول در بدن و بعد از مفارقت آن نوشته شده است « 1 » ؛ بقول خودش اين كتاب را در بيست و چهار سالگى تأليف كرده است « 2 » . قاضى همدانى در يكى از مكاتيب خود « 3 » و نيز در رسالهء شكوى الغريب « 4 » از زبدة الحقائق نام مىبرد ، مضافا به اينكه عين القضاة مطالب مهم زبدة الحقائق را در شكوى الغريب ذكر كرده است البته مطالبى كه او نقل مىكند همان مطالبى است كه فقهاى زمان باستناد آنها تكفيرش كردند و به قتلش حكم دادند « 5 » . ابو القاسم بيهقى « 6 » مؤرخ مشهور قرن هفتم از زبدة الحقائق نام مىبرد ؛ از مورخين قرن هشتم تنها صفدى « 7 » بزبدة الحقائق اشاره كرده است ، ليكن از تذكره‌نويسان

--> ( 1 ) - زبدة ص 3 ؛ ( 2 ) - زبدة ص 4 ؛ ( 3 ) - « چون پيش بركه بنشستمى . . . مرا در اين حال قدرت بود كه زبدة الحقائق به دو سه روز تصنيف كردم كه اگر حكيمى بانصاف آن را مطالعه كند و تأملى صادق بكند در آن بداند كه آن واگفت حكما خود هيچ نسبتى نداند » مكتوبات ص 122 ؛ ( 4 ) - شكوى ص 41 ؛ ( 5 ) - زبدة ص 21 و 24 و 35 و 37 و 51 و 53 و 57 و 59 و 85 و 86 ر ك : شكوى ص 27 ؛ ر ك : به مقدمهء شكوى الغريب و تصحيح عفيف عسيران ؛ ( 6 ) - « ابو المعالى عبد اللّه الميانجى . . . و صنف كتابا سماه زبدة الحقائق و خلط فيه كلام الصوفية و كلام الحكماء فصلب » تتمة صوان الحكمة نسخهء عكسى دانشگاه تهران شمارهء 935 ؛ ( 7 ) - « لعين القضاة كتاب زبدة الحقائق » الوافى بالوفيات ج 15 ؛